Przygotowanie wojsk do obrony
Czy drony przechwytujące nie zakończą ery używania dronów bojowych i FPV?
Nie, ale znacząco zmienią pole walki, podobnie jak rozwój broni przeciwpancernej nie zakończył użycia czołgów, lecz zmusił do ich adaptacji.
Oto główne argumenty:
Dlaczego drony przechwytujące nie zakończą użycia i ery dronów bojowych i FPV?
1. Drony bojowe będą się adaptować:
- rozwój technik maskowania (niski profil termiczny, pasywny lot);
- rój dronów - nasycenie pola walki tanimi jednostkami, które przeciążą systemy przechwytujące;
- manewrowość i prędkość - nowe drony FPV są coraz szybsze, trudniejsze do zestrzelenia.
2. Zasada koszt-efekt
A) Dron FPV: koszt ~ 200÷500 USD.
B) System przechwytujący (np. dron + operator + integracja z C2): znacznie droższy.
C) Nieopłacalne jest przechwytywanie tanich dronów drogimi systemami w skali masowej.
3. Złożone środowisko walki
A) Drony FPV są używane masowo, w warunkach złożonej walki elektronicznej.
B) Przechwycenie każdego z nich jest praktycznie niemożliwe - jak obrona przed każdym pociskiem moździerzowym.
4. Przełamanie saturacyjne
W sytuacjach ofensywnych możliwe jest „zatkanie” obrony antydronowej poprzez masowy atak rojem FPV np. 300÷400 szt.
5. Drony przechwytujące też mają ograniczenia:
- zasięg i czas lotu;
- trudności w identyfikacji celu (swój/obcy);
- wrażliwość na zakłócenia.
Ale drony przechwytujące zmienią zasady ich użycia .
1. Ochrona VIP i infrastruktury krytycznej
- Przechwytywanie dronów kamikadze w miastach, wokół sztabów, systemów OPL, magazynów z amunicją .
2. Zabezpieczenie linii obronnych
- Tworzenie „kopuły antydronowej” nad okopami i stanowiskami dowodzenia.
- Drony przechwytujące oparte na AI mogą działać w pełni autonomicznie, zwiększając skuteczność.
Rozwój AI wręcz już tygodniowy przynosi nowe rozwiązania wszelkich rodzajów dronów i zmierza w kierunku:
A) Ewaluacji wyścigu technologicznego;
B) FPV: mniejsze, szybsze, bardziej autonomiczne;
C) Przechwytujące: inteligentniejsze, lepiej zintegrowane z radarami i systemami optycznymi;
D) Możliwy rozwój dronów-pułapek i systemów kamuflażu elektromagnetycznego.
Podsumowanie:
1. Element FPV / Drony bojowe - Drony przechwytujące 2. Koszt niski - wysoki.
2. Zastosowanie ofensywne - defensywne
3. Skala masowa - selektywna.
4. Przyszłość adaptacja i integracja z AI kluczowe dla obrony punktowej.
Era dronów FPV się nie kończy - wchodzi w nową fazę, gdzie decydujące będą zdolności do walki w środowisku przeciwdziałania.
Przedstawię na podstawie dostępnej literatury, doświadczeń z wojny w Ukrainie syntetyczny przegląd taktyk przechwytywania i przeciwdziałania dronom FPV z podziałem na metody, zastosowanie i ograniczenia w układzie operacyjnym, który można wykorzystać do szkolenia żołnierzy lub operatorów systemów antydronowych.
1. Taktyki przechwytywania dronów FPV
1.1. Przechwytywanie kinetyczne (fizyczne zniszczenie lub kontakt).
A) Drony przechwytujące - szybkie UAV uzbrojone w sieci, ramiona chwytające, lub służące do taranowania.
B) Strzelanie z broni małokalibrowej - km 7,62/12,7 mm, strzelby półautomatyczne z amunicją śrutową lub pociskami rozpryskowymi.
C) Systemy artylerii OPL krótkiego zasięgu - np. Phalanx, ZU-23-2 z systemem optoelektronicznym.
Taktyka użycia:
A) Utrzymywanie patrolu powietrznego (dron-przechwytywacz w powietrzu, gotowy do reakcji możliwie jak najdłuższy czas limitowany źródłem zasilania.
B) Szybka reakcja po wykryciu - zintegrowanie z radarem lub obserwatorem wzrokowym.
Ograniczenia:
A) Wymaga dobrego rozpoznania i wczesnego ostrzegania.
B) Trudność w trafieniu małego, szybkiego FPV.
1.2. Przechwytywanie elektroniczne
A) Zakłóczacze sygnału (jammer) - szerokopasmowe lub kierunkowe, odcinające dron od operatora.
B) Przejęcie kontroli (spoofing) - podszywanie się pod sygnał GPS lub link sterujący w celu przejęcia drona.
Taktyka użycia:
A) Strefy „martwego sygnału” w kluczowych punktach obrony.
B) Mobilne zespoły EW w rejonach zagrożenia.
Ograniczenia:
A) FPV często działają w trybie analogowym (video) i mogą kontynuować misję po utracie linku lub na światłowodzie co czyni je bardzo trudnymi do neutralizacji.
B) Ograniczony zasięg jammerów przenośnych.
1.3. Przechwytywanie pasywne (pułapki)
A) Siatki rozpięte na masztach, budynkach, balonach.
B) Drony-pułapki - imitują cel i wciągają FPV w strefę obrony.
Taktyka użycia:
A) Ochrona newralgicznych punktów (anteny, wejścia do schronów).
B) Wykorzystanie balonów z siatką do ochrony sprzętu.
C) Przykrycie siatkami newralgicznych odcinków dróg zabezpieczających dowóz zaopatrzenia.
Ograniczenia:
A) Statyczne - skuteczne tylko w wybranym obszarze.
B) FPV mogą je ominąć po rozpoznaniu.
2. Taktyki przeciwdziałania dronom FPV (prewencyjne i reakcyjne)
2.1. Maskowanie i kamuflaż
A) Maskowanie termiczne (folie IR, siatki maskujące).
B) Rozpraszanie sygnatury - atrapy pojazdów, sztuczne punkty emisji sygnału.
Cel: utrudnienie wykrycia i namierzenia celu przez operatora FPV.
2.2. Organizacja obrony warstwowej
Warstwa 1 - Rozpoznanie dalekiego zasięgu - radary niskiego pułapu, drony patrolowe.
Warstwa 2 - Obrona pośrednia - drony przechwytujące, systemy EW.
Warstwa 3 - Obrona bezpośrednia - strzelcy, pułapki, zasłony dymne.
2.3. Taktyki manewrowe
A) Zmiana pozycji - ograniczanie czasu przebywania w jednym punkcie.
B) Zasłony dymne - szczególnie skuteczne wobec FPV sterowanych wizualnie.
2.4. Walka elektroniczna
A) Patrole EW - ciągłe patrolowanie rejonów o wysokim ryzyku.
B) Zautomatyzowane systemy detekcji sygnałów - wykrycie FPV przed jego dolotem.
3. Integracja działań
Najskuteczniejsza jest kombinacja kilku metod:
1. Wczesne wykrycie (radar, akustyka, optoelektronika).
2. Natychmiastowa decyzja - przechwycenie kinetyczne lub zakłócenie.
3. Obrona pasywna w strefach krytycznych.
Pakiet szkoleniowy w formacie instrukcji dla żołnierzy nt. taktyk przechwytywania i przeciwdziałania dronom FPV.
STRUKTURA INSTRUKCJI SZKOLENIOWEJ
Tytuł dokumentu:
Instrukcja nr 1/25 - Taktyka przechwytywania i przeciwdziałania dronom FPV
1. Cel szkolenia
Zapoznanie żołnierzy z metodami wykrywania, przechwytywania i neutralizacji dronów FPV przeciwnika na poziomie drużyny, plutonu i kompanii.
2. Zagrożenie ze strony dronów FPV
- Niska wykrywalność.
- Ataki precyzyjne na punkty dowodzenia, pojazdy i żołnierzy.
- Trudna do obrony saturacja atakami roju.
3. Rodzaje działań przeciwdronowych
3.1. Działania kinetyczne (fizyczne zniszczenie drona). Środki:
A) Drony przechwytujące z siecią lub funkcją taranowania.
B) Broń lekka (karabiny, strzelby z amunicją śrutową lub pociski rozpryskowe do karabinów.)
C) Lekkie działka z systemami optycznymi.
Zasady:
A) Prowadzenie ognia tylko po rozpoznaniu celu jako nieprzyjacielski dron.
B) Strzelać seriami - dron FPV porusza się szybko i manewruje.
C) Działać z ukrycia - nie zdradzać pozycji.
3.2. Działania elektroniczne
Środki:
A) Jammer ręczny / stacjonarny (zakłócający sygnał FPV 2.4/5.8 GHz).
B) Spoofery GPS (zaawansowane, dostępne w systemach wyższego szczebla).
Zasady:
A) Trzymać jammer skierowany w stronę nadlatującego drona.
B) Zidentyfikować kierunek lotu FPV (najczęściej „na wprost” z horyzontu).
C) Zakłócenie powoduje utratę kontroli - dron spada lub zatrzymuje się.
3.3. Obrona pasywna
Środki:
A) Siatki, balony, przeszkody.
B) Kamuflaż, maskowanie termiczne i wizualne.
Zasady:
A) Osłaniać sprzęt i ludzi siatkami maskującymi.
B) Unikać nagromadzenia sprzętu na otwartym terenie.
C) Zasłony dymne po zauważeniu drona FPV mogą go oślepić.
4. Organizacja obrony warstwowej drużyny / plutonu
Warstwa-Środki -Zadanie
1. Rozpoznanie Obserwatorzy, radary ręczne, systemy akustyczne.
2. Wczesne wykrycie drona.
3. Obrona pośrednia - Jammer, dron-przechwytywacz - Zakłócenie lub zniszczenie FPV.
4. Obrona bezpośrednia - Karabiny, siatki, maskowanie - Ochrona własna w przypadku przełamania.
5. Reakcja żołnierza po wykryciu drona FPV
1. Alarm głosowy: „Dron! W lewo! 150 metrów!”
2. Zgłoszenie przez radio - do dowódcy plutonu/kompanii.
3. Przygotowanie środków przeciwdziałania - jammer, broń, zasłony.
4. Uderzenie na drona - przechwycenie/zakłócenie/ostrzał.
5. Zmiana pozycji po ataku - unikać powtórnego trafienia.
6. Ćwiczenia praktyczne (propozycje)
A. Symulacja napadu FPV
1 operator drona (symulant), 1 drużyna z jammerem i karabinami.
Cel: zneutralizować drona przed dotarciem do celu.
B. Szybkie rozpoznanie i reakcja
Dron nadlatuje z różnych kierunków.
Obserwatorzy muszą zidentyfikować, a zespół przechwycić/zakłócić.
C. Rozstawienie obrony pasywnej
Zadanie: zorganizować osłonę stanowiska CKM przed FPV.
7. Wyposażenie drużyny anty-FPV (przykładowe)
Element Ilość Uwagi
Jammer ręczny- 2szt - Przenośny, zasilanie akumulatorowe
Karabiny 5.56/7.62 6 Stałe uzbrojenie drużyny(amunicja rozpryskowa)
Siatka ochronna (5x5 m)
1 Do ochrony sprzętu
2 Lornetki/optyka Dla obserwatorów
8. Procedury bezpieczeństwa
1. Nie strzelać do dronów w bliskiej odległości nad własnymi głowami.
2. Jammer używać tylko w razie realnego zagrożenia - możliwe zakłócenie łączności.
3. Zawsze meldować o zauważonym dronie dowódcy.
LITERATURA:
1. Źródła naukowe i akademickie
Taktyka i przeciwdziałanie dronom (ogólne):
A) M. Rassler, „The Future of Drone Use: Opportunities and Threats from Unmanned Aerial Vehicles”, Combating Terrorism Center, West Point, 2016.
B) K. Jones et al., „Counter-Unmanned Aerial Systems: State-of-the-Art and Trends”, Sensors, 2021. DOI: 10.3390/s21165430
C) S. Liggins et al., „Defeating the Drone Threat: A Survey of Detection and Interdiction Technologies”, IEEE Access, 2020.
2. Publikacje wojskowe i analizy think-tanków „Zastosowania wojskowe i doświadczenia z Ukrainy”:
A) Royal United Services Institute (RUSI), „The Return of Industrial Warfare”, 2023.
B) Samuel Bendett (CNA/RUSI), „ Russian and Ukrainian Drone Use in the War in Ukraine”, regularne analizy 2022÷2024.
C) RAND Corporation, „Countering Small Unmanned Aerial Systems: Lessons from the Middle East and Ukraine”, 2023.
3. Normy NATO i dokumenty doktrynalne
A) AJP-3.3.6: Allied Joint Doctrine for Counter-Unmanned Aircraft System Operations, NATO Standardization Office, 2021.
B) STANAG 4749: NATO Counter-UAS (C-UAS) Doctrine, 2022.
C) US Army Field Manual FM 3-01: Air Defense Artillery, z dodatkami dot. UAS (2020÷2024).
D) Polska: Doktryna Operacyjna SZ RP DO RSZ - wersje jawne i ćwiczebne, aktualizacje po 2022.
4. Podręczniki i literatura specjalistyczna
A) Arthur Holland Michel, „Eyes in the Sky: The Secret Rise of Gorgon Stare and How It Will Watch Us All”, Houghton Mifflin, 2019.
B) David Hambling, „Swarm Troopers: How Small Drones Will Conquer the World”, Archangel Ink, 2015.
C) Brett Velicovich, „Drone Warrior: An Elite Soldier’s Inside Account of the Hunt for America’s Most Dangerous Enemies”, 2017.
5. Źródła polskie i analizy krajowe
A) Nowa Technika Wojskowa, wydania specjalne nt. systemów BSP (2022÷2024).
B) Przegląd Sił Zbrojnych, artykuły nt. walki radioelektronicznej i C-UAS.
C) PISM / Ośrodek Studiów Wschodnich (OSW): raporty nt. rosyjskiego i ukraińskiego użycia dronów.
D) Polska Grupa Zbrojeniowa i WB Electronics - materiały o systemach Warmate, Perkun, W2MPIR.
6. Wybrane raporty techniczne i komercyjne (C-UAS)
A) DroneSec Threat Intelligence Reports (2023÷2025) - przegląd globalnych incydentów z udziałem dronów.
B) CSIS Report: „Countering Drones: The Next Generation of Air Defense”, 2023.
C) Dedrone, Fortem Technologies, D-Fend Solutions - white papers producentów C-UAS.
Dodatki:
Materiały wideo (przykładowe do szkoleń):
Nagrania z frontu ukraińskiego (np. kanały: @UkrainianWarfare, @militarylandnet).
Symulacje przechwytywania FPV (YouTube: Red6, Fortem DroneHunter, DefenceWebTV).
Filmy szkoleniowe NATO i armii USA nt. C-UAS.
